अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस प्रत्येक वर्ष मार्च ८ मा विश्वभर मनाइन्छ। यो दिवस महिलाहरूको अधिकार, समानता, सम्मान र उपलब्धिहरूको कदर गर्ने महत्वपूर्ण अवसर हो। समाज, राजनीति, अर्थतन्त्र, शिक्षा तथा विज्ञान जस्ता विभिन्न क्षेत्रमा महिलाहरूले पुर्‍याएको योगदानलाई सम्मान गर्न तथा लैङ्गिक समानताको सन्देश फैलाउन यो दिवस मनाइन्छ।

यस दिवसको ऐतिहासिक सुरुवात श्रमिक महिलाहरूको अधिकारका लागि भएको आन्दोलनबाट भएको मानिन्छ। सन् १९१० मा Clara Zetkin ले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा महिलाहरूको अधिकारका लागि विशेष दिन मनाउन प्रस्ताव गरेपछि यसको सुरुवात भएको हो। पछि United Nations ले सन् १९७५ देखि औपचारिक रूपमा यो दिवस मनाउन थालेपछि यसको विश्वव्यापी महत्व अझ बढ्यो।

नेपालमा पनि महिला अधिकार, समान अवसर र नेतृत्वमा महिलाको सहभागिता बढाउने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम, गोष्ठी र सचेतना अभियानहरू सञ्चालन गरिन्छ। नेपालको न्याय क्षेत्रमा ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गर्ने Sushila Karki जस्ता प्रेरणादायी व्यक्तित्वहरूले नेपाली महिलाहरूलाई नेतृत्व र साहसको उदाहरण प्रस्तुत गरेका छन्।

आजको दिन केवल उत्सव मात्र होइन, महिलामाथि हुने विभेद, हिंसा र असमानताको अन्त्यका लागि प्रतिबद्धता जनाउने अवसर पनि हो। महिलाको सशक्तिकरण बिना समतामूलक र समृद्ध समाज निर्माण सम्भव छैन।

निष्कर्षमा, अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसले महिलाहरूको अधिकार, सम्मान र समानताको सन्देश विश्वभर फैलाउने महत्वपूर्ण माध्यमको रूपमा काम गरिरहेको छ। सबै महिलाहरूलाई सम्मान गर्दै उनीहरूको योगदानलाई कदर गर्नु हाम्रो सामूहिक दायित्व हो। 🌼

1️⃣ अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवस कहिले मनाइन्छ ?

• हरेक वर्ष : मार्च ८ (March 8)

2️⃣ मनाउन सुरुवात

• सन् १९०८ मार्च मा न्यूयोर्क सिटीमा करिब १५ हजार महिलाले र्याली गरेर
  • कम काम गर्ने समय
  • राम्रो ज्याला
  • मतदानको अधिकार
    माग गरेका थिए।
    ➡️ यही आन्दोलनबाट महिला दिवसको अवधारणा सुरु भयो।

3️⃣ अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसको औपचारिक सुरुवात

• सन् १९१० मार्च ८ – विश्व महिला आन्दोलनको आधुनिक अभियान सुरु

4️⃣ पहिलो पटक मनाइएको

• सन् १९११
• देशहरू:
  • अष्ट्रिया
  • जर्मनी
  • डेनमार्क
  • स्विट्जरल्याण्ड

5️⃣ संयुक्त राष्ट्रसंघबाट मान्यता

• सन् १९७५ (मेक्सिको)
• पहिलो विश्व महिला सम्मेलन आयोजना
• यही वर्षदेखि UN ले आधिकारिक रूपमा मान्यता दिएको।

6️⃣ सन् २०२६ मा कति औं महिला दिवस ?

• ११६ औं अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस

7️⃣ नेपालमा मनाउन सुरु

• वि.सं. २०१६ (सन् १९५९)

---

🌍 अन्तर्राष्ट्रिय नारा (International Slogan)

1️⃣ Rights. Justice. Action. For All Women and Girls

2️⃣ For All Women and Girls: Rights. Equality. Empowerment

3️⃣ Invest in Women: Accelerate Progress

---

🇳🇵 राष्ट्रिय नारा (Nepal)

1️⃣ सबै महिला र बालिकाको लागि अधिकार, न्याय र कार्यसहितको अवसर

2️⃣ सबै महिला तथा बालिकाका लागि: अधिकार, समानता र सशक्तीकरण

3️⃣ महिलामा लगानीः सभ्य र समुन्नत समाजको थालनी

---

📊 नेपालमा महिलासम्बन्धी तथ्य (जनगणना २०७८)

विषय	तथ्यांक
महिलाको जनसंख्या	१,४९,११,०२७ (५१.१३%)
महिलाको साक्षरता दर	६९.४ %
महिलाको औसत आयु	७३.८ वर्ष

---

👩‍⚖️ नेपालका प्रमुख पहिलो महिला पदाधिकारी

पद	नाम	नियुक्ति
पहिलो महिला राष्ट्रपति	विद्या देवी भण्डारी	२०७२ कात्तिक १२
पहिलो महिला प्रधानन्यायाधीश	शुशिला कार्की	२०७३ असार २७
पहिलो महिला महान्यायाधिवक्ता	सविता भण्डारी	२०८२ भदौ २९
पहिलो महिला सभामुख	ओनसरी घर्ती मगर	२०७२ असोज २९
पहिलो महिला उपप्रधानमन्त्री	शैलजा आचार्य	२०५५
दरबार हाईस्कुलको पहिलो महिला प्रधानाध्यापक	शारदा कुमारी पौडेल	२०८२ मंसिर ४
पहिलो महिला मदन पुरस्कार विजेता	पारिजात	२०२२